توسط : رسانه «فیلم آرا» این بار به نقد و بررسی فیلم سینمایی «بیدار» ساخته حسین دوماری اختصاص یافت.
به گزارش «وقت سینما» و به نقل از روابط عمومی فیلم آرا؛ در این برنامه، امیرحسین بهروز پژوهشگر و منتقد سینما به همراه رامتین شهبازی، منتقد و مدرس سینما، با اشاره به ساختار فیلمنامه، نسبت فیلم با جامعه امروز ایران و عملکرد بازیگران، به تحلیل این اثر پرداختند.
«بیدار» به دنبال بحث‌های عجیب فلسفی نیست
امیرحسین بهروز مجری برنامه با اشاره به اینکه فیلم «بیدار» از یک اتفاق ابتدایی به عنوان موتور محرک روایت استفاده می‌کند و سپس وارد جریان جنایی-معمایی می‌شود، این پرسش را مطرح کرد که آیا واکنش شخصیت‌ها، به‌ویژه پدر و خانواده، به اتفاقی که در ابتدای فیلم رخ می‌دهد، با واقعیت جامعه امروز ایران تناسب دارد یا نه. او با اشاره به صحنه موضع‌گیری والدین دانش‌آموزان علیه معلم، این پرسش را مطرح کرد که آیا واکنش‌ها در فیلم نسبت به جامعه امروز عقب‌تر نیست.
شهبازی در پاسخ گفت: من خیلی نسبت به این فیلم منفی نیستم؛ یعنی به نظرم فیلم حسین دوماری، فیلم بدی نیست. دلیلم هم این است که حسین دوماری مثل خیلی از فیلم‌سازهای هم‌سن و سال خودش، درگیر شعارهای بزرگی مثل بحث‌های جامعه‌شناسانه عجیب و غریب و بحث‌های فلسفی عجیب و غریب نشده است؛ چیزی که دوستان هم‌سن حسین دوماری متأسفانه دانشش را هم ندارند.
به گفته این منتقد، دوماری به جای گرفتار شدن در شعارهای بزرگ، سعی کرده داستانی معمایی و روان تعریف کند و مخاطب را درگیر پیچیدگی‌های داستانی کند.
از دیالوگ های شعاری تا همراهی کمرنگ مخاطبان با فیلم
بهروز با اشاره به ساختارمند بودن فیلمنامه، به نقاط عطف استاندارد فیلم و روند روایت اشاره کرد و گفت: بخش ابتدایی فیلم، اطلاعات را بیشتر از طریق دیالوگ به مخاطب می‌دهد و برخی دیالوگ‌ها حالت شعاری پیدا می‌کنند. او همچنین تأثیر پیشینه سریال‌نویسی حسین دوماری را بر فیلمنامه و ترتیب حوادث و گره‌گشایی‌ها مؤثر دانست.
شهبازی نیز با پذیرش بخشی از این نقدها گفت: در فیلم‌های پلیسی، چیده شدن حوادث تا حدی اجتناب‌ناپذیر است، اما فیلم‌ساز باید با تردستی این چیدمان را پنهان کند؛ کاری که به باور من در «بیدار» به اندازه کافی انجام نشده و فیلم از نظر احساسی برای همراه کردن مخاطب، کمی کمرنگ است.
فقدانِ ضربه نهایی در «بیدار»
شهبازی با اشاره به حضور بازیگرانی چون محمدرضا فروتن و شهاب حسینی، بازی‌ها و عوامل فنی فیلم را خوب ارزیابی کرد و افزود: فیلم در نقش‌های اصلی گاهی خونسردی و انفعال بیش از حد دارد و همین موضوع از تأثیرگذاری آن می‌کاهد. او فضای تصویری فیلم را متأثر از سریال‌های جنایی نوردیک دانست و گفت: فیلم از امکانات حرفه‌ای خود به‌طور کامل بهره نبرده است.
این منتقد سینما در ادامه گفت: وقتی تدوینگر خوبی داری، بازیگرای خوبی داری، فیلمبردار خوبی داری، همه اینا را داری، ولی در نهایت فیلم، ضربه نهایی را نزده است.
حذف پلیس، انتخابی آگاهانه از سوی فیلم‌ساز بود
در ادامه بهروز به حذف پلیس از روند روایت و انتخاب انتقام شخصی توسط شخصیت‌ها اشاره کرد.
شهبازی این را انتخابی از سوی فیلم‌ساز دانست، نه نقدی اجتماعی و با اشاره به فیلم‌هایی مانند «قیصر»، گفت: در «بیدار» نیز شخصیت‌ها با هوش و توان خود ماجرا را پیش می‌برند و این انتخاب تا پایان فیلم، منسجم باقی می‌ماند. به نظر من این عدم حضور شخصیت پلیس، انتخابِ کامل فیلم‌ساز است و سعی می‌کند منطقش را بر همین اساس بچیند.
«بیدار» نگاهِ ضدزن ندارد
بهروز با اشاره به همراهی مخاطب با شخصیت محمدرضا فروتن و پایان‌بندی فیلم، این پرسش را مطرح کرد که آیا فیلم و فیلم‌ساز نسبت به شخصیت زن قربانی، موضعی «ضد زن» دارند یا نه. شهبازی این برداشت را نپذیرفت و گفت: من این را ضد زن نمی‌بینم. فیلم نگاه زن‌ستیزانه ندارد؛ بلکه نشان می‌دهد قربانی شدن می‌تواند در چرخه‌ای تکرارشونده ادامه یابد و شخصیت زن در پایان، از افتادن در این چرخه قدرت و مقاومت ناراحت است.
او همچنین بازی محمدرضا فروتن را بازگشتی مناسب به سینما توصیف کرد و توانایی او در ایجاد تناسب میان درون‌گرایی و برون‌گرایی شخصیت را ستود.
احیای سینمای پلیسی
شهبازی در نهایت با اشاره به پیشینه سینمای پلیسی در ایران و فیلم‌هایی چون «قرمز»، «آخر بازی» و همچنین سریال‌هایی مانند «خواب و بیدار»، گفت: به نظر من اتفاقاً احیای این جنس سینما می‌تواند یک عامل نجات‌دهنده سینمای ما از دست این کمدی‌ها باشد.
