توسط : نشست خبری کنسرت موسیقی نو در ایران صبح امروز با حضور علیرضا مشایخی رهبر ارکستر و اهنگساز پیشگام موسیقی نو در ایران آرش امینی آهنگساز و رهبر ارکستر، امین غفاری نوازنده و رهبر ارکستر و فرزان فرنیا پژوهشگر حوزه موسیقی در مکتب تهران برگزار شد.
به گزارش رسیده، علیرضا مشایخی موسیقی‌دان و رهبر ارکستر در ابتدای این نشست رسانه‌ای گفت: با اینکه هفت سال است اجرایی نداشتم، اما در این مدت بیکار نبودم و فعالیت‌های زیادی را انجام دادم. در این پروسه شرایط به گونه‌ای بود که به دلیل پرداختن به کارهای عقب‌افتاده تلاش کردم روی این موضوع تمرکز کنم و پروژه‌هایم را به سرانجام برسانم. مسیری که منجر به تولید آثار متعددی شد و گرچه به نظر می‌آید اصراری برای ندیدن من وجود دارد، اما من از پا ننشستم و تلاش داشتم به سهم خودم در موسیقی تحرک ایجاد کنم؛ چارچوبی که احمد پژمان نیز آن را انتخاب کرد و گرچه مسیرمان از هم جدا بود، اما هر دو تلاش کردیم در مسیر موسیقی درست کارهایی را انجام دهیم.
او ضمن اشاره به فعالیت‌هایش در سال‌ها ادامه داد: طی این سال‌ها من واژه «موسیقی نو» را برای فعالیت‌هایم انتخاب کردم و این هم به جهت علاقه‌مندی‌هایم ابتدا به اشعار نیما یوشیج بود. چارچوبی که من را بر آن داشته تا به واسطه این رویکرد در حوزه موسیقی نیز به دنبال اهدافم با نگاهی نو باشم.
این آهنگساز با انتقاد از شرایط این سال‌های موسیقی علمی گفت: واژه موسیقی در ایران تعریف نشده و این تعریف نشدن هم تبعاتی دارد. نکته‌ای که اکنون آسیب‌های جدی به این حوزه وارد کرده است. در این چارچوب بنده تلاش کردم با تبیین واژه «موسیقی نو» برخوردی دوباره با موسیقی و دیدگاهی معتقد به تفکر را پیاده‌سازی کنم. آنچه من باور دارم موسیقی متفکر همراه با تمرکز است که حرفی جز اندیشه ندارد. فضایی که در همین کنسرت نیز به آن توجه داریم و امیدوارم برنامه خوبی پیش روی مخاطبان قرار گیرد.
مشایخی در بخش دیگری از صحبت‌هایش بیان کرد: موسیقی من فهمیدنی نیست؛ موسیقی من شنیدنی است. البته دو نوع برخورد با موسیقی هست؛ یک برخورد شنیداری صرف و دوم برخورد حرفه‌ای مبتنی بر علم موسیقی. در این راه توقع نداشته باشید که موسیقی را نشنیده دوست داشته باشید. موسیقی را باید شنید؛ موسیقی یک نوع زبان برای بیان ناگفته‌هاست. بنابراین از شنیدن موسیقی ترس نداشته باشید، حالا اگر خوشتان آمد یا نیامد کاری نداشته باشید.
این مدرس دانشگاه درباره پیشینه ساخت قطعات در نظر گرفته شده کنسرت موسیقی نو در ایران گفت: قطعات این اجرا به غیر از کنسرتو ویولا که مربوط به هفت سال پیش بود همه جدید هستند؛ اما همه در یکی از سه زمینه اصلی موسیقی‌های من قرار دارند. چارچوبی که حول محور آثار مرتبط با «موسیقی ایرانی»، «موسیقی چندفرهنگی» در گفت‌وگو با فرهنگ‌های دیگر و «موسیقی صرفاً انتزاعی محض مبتنی بر الگوریتم‌های مختلف ریاضی» پیش روی مخاطبان قرار گرفته‌اند، اما آثاری که در این شب اجرا می‌شوند بیشتر متمرکز بر موسیقی چندفرهنگی است.
مشایخی خطاب به هنرمندانی که در اندیشه مهاجرت هستند، گفت: من همواره امیدوارم مردم به خارج نروند و حاصل زحمتشان را در ایران ببینند. چون فکر می‌کنم هیچ نوع شرایط محیطی نتوانسته ایران را نابود کند. ایران همیشه هست؛ مهم پایداری است که همه ما باید داشته باشیم. ما باید پوست کرگدن داشته باشیم و کار تولید کنیم.
او در ادامه با اشاره به دیدگاه‌های موجود در حوزه «موسیقی تلفیقی» و «موسیقی نو» توضیح داد: من از جمله افرادی بودم که طی سال‌های گذشته عبارت «موسیقی تلفیقی» را به میان آوردم. مسیری که اکنون به دلیل برخی تصورات اشتباهی که از آن شد خودم مخالفش شدم و اکنون هم مسئولیتی برایش ندارم. آنچه من ارائه می‌دهم موسیقی چندفرهنگی است؛ موسیقی که تلاش کردم دستاوردهای جدیدی به موسیقی ارائه کند. دیدگاهی که می‌تواند مبین کلیدواژه «موسیقی نو» باشد یعنی موسیقی که به یک حجم صوتی چیزی اضافه کند.
این آهنگساز و رهبر ارکستر در پاسخ به پرسش یکی از خبرنگاران مبنی بر دیدگاه‌های مخالف و موافقی که در حوزه «موسیقی ایرانی» دارد، گفت: فقط یک دیدگاه شخصی‌ام را می‌گویم که اصلاً متوجه تمامیت آنچه در موسیقی ایرانی می‌گذرد نیست، اما بنده معتقدم برخی از افرادی که در موسیقی ایرانی حضور داشتند طی تاریخ نشان دادند که آدم‌های تنبلی هستند. فرایندی که موجب شد ما در برخی از موارد -تأکید می‌کنم برخی موارد- به لحاظ علمی در این حوزه دستاورد چندانی نداشته باشیم. بنده در موسیقی ایرانی شاگرد لطف‌الله مفخم بودم که یکی از عزیزکرده‌های صبا بود و من شاهد بودم او با چه زحمتی استادان موسیقی ایرانی را قانع کند تا نُت‌های آنان را بنویسد. شرایطی که بسیاری از آن‌ها مخالفش بودند و اجازه نمی‌دانند این رویکرد در آثارشان پیاده‌سازی شود.
مشایخی گفت: این‌ها را گفتم تا بگویم خیلی‌ها در آن دوران نمی‌خواستند درباره سازهای ایرانی نت‌نویسی وجود داشته باشد. آن‌ها بر این باور بودند چنین نگرشی تیشه به ریشه موسیقی می‌زند. برخی از افرادی که به موسیقی سینه به سینه تعصب داشتند برای نت‌نگاری تنبل بودند. برخی هم متأسفانه به استقلال موسیقی نسبت به شعر باور نداشتند.
چه قطعاتی در کنسرت ۱۴ اجرا می‌شود؟
آرش امینی رهبر ارکستر کنسرت موسیقی نو در ایران هم در بخش دیگری از این نشست خبری با اشاره به برخی قطعات اجرایی کنسرت ۱۴ آبان توضیح داد: «کنسرتو برای ویولن و سازهای ضربی» با تک‌نوازی امین غفاری، «کوارتت زهی با سازهای ضربی» و «کنسرتو برای ویولا و سازهای ضربی و زهی» و تک‌آهنگ «دریا» با تک‌نوازی امین غفاری نوازنده ویولن و ویولا آثاری هستند که بنده در آن به عنوان رهبر ارکستر حضور دارم.
او درباره نوع ساختارشکنی آثار علیرضا مشایخی گفت: ما آهنگسازانی داریم که ترجمانی از موسیقی ایرانی دارند که صرفاً به واسطه ارکستراسیون غربی کارهایشان ارائه می‌شود، اما آثار علیرضا مشایخی موسیقی ایرانی را بازآفرینی می‌کنند. آثار مشایخی قالب ثابت ندارند و از نظر ساختار موسیقایی هرکدام فرم خاصی دارند که در قید و بند فرم‌های موسیقایی نیست. کارهای این هنرمند فرهیخته به دنبال پاسخ دادن به پرسش‌های فلسفی است که هیچ‌گاه پاسخ ندارند. همین گشتن مهم است که این جستجو را در آثار مشایخی زیبا می‌کند.
این رهبر ارکستر درباره دیدگاه‌های مدیریتی که در حوزه‌های تخصصی موسیقی وجود دارد، تأکید کرد: به اعتقاد من جریان مدیریت دولتی باید به سمتی هدایت شوند که انواع و اقسام موسیقی‌ها در قالب سیاست‌های مشخص برنامه‌ریزی شوند. در این چارچوب قطعاً می‌توان در آینده شاهد اتفاقات بهتری در حوزه‌های اجرایی باشیم. چارچوبی که می‌توانست برنامه یک روزه کنسرت ما در تهران را به چند روز هدایت کند. البته ما هنوز در این زمینه امید داریم و حتی علاقه‌مندیم این اجرا در دیگر شهرهای کشور نیز ادامه پیدا کند.
امین غفاری نوازنده ویولن و ویولا نیز در بخش دیگری از این نشست رسانه‌ای گفت: این چندمین باری است که افتخار اجرای آثار مشایخی به عهده بنده است و بسیار خرسندم که بعد از تلمذ در محضر این استاد موسیقی این بار می‌توانم در حوزه‌های اجرایی آثارشان را اجرا کنم.
او افزود: بنده در این کنسرت دو کنسرتو اجرا می‌کنم. مسیری که برای یک نوازنده یک چالش بسیار بزرگ است و در مجموعه‌های بزرگ کمتر اتفاق می‌افتد و می‌تواند کار بسیار دشواری به حساب آید. من بر این باورم آنچه ارائه می‌شود مثل همه کارهای استاد مشایخی دارای ساختارشکنی است و مخاطبان این حوزه موسیقی می‌توانند تجربه متفاوتی را از سر بگذرانند.
فرزان فرنیا نوازنده سازهای کوبه‌ای که با آنسامبل «کاروان» بخشی از اعضای ارکستر این کنسرت را تشکیل می‌دهند در پایان درباره جزئیات حضورش گفت: نگاه استاد مشایخی به سازهای کوبه‌ای فراتر از بسیاری از هم‌نسلان وی است. در تمام این سال‌ها نوازندگی آثار او باعث شد آنسامبل «کاروان» شکل بگیرد. من و دوستان دیگر ۱۴ آبان در تمامی قطعات حضور داریم و در یک بخش مجزا قطعه «پیچک» را اجرا می‌کنیم. قطعه‌ای که جلوتر از زمان خودش هدایت شده است.
پروژه موسیقی نو در ایران با اجرای آثاری از علیرضا مشایخی، همراهی ارکستر زهی خلیج فارس به رهبری ارکستر آرش امینی و هنرمندی ارکستر زهی خلیج فارس با تک‌نوازی امین غفاری، کوارتت نماد به سرپرستی ستاره بهشتی، آنسامبل کاروان به سرپرستی فرزان فرنیا ۱۴ آبان در تالار وحدت تهران برگزار می‌شود.
