توسط : فاطمه کریمی، هنرمند طراح لباس، به بهانه برگزاری نمایشگاه انفرادی طراحی و دوخت «گذشته: نگاهی به آینده» عنوان کرد: «من باور دارم میراث ایرانی زمانی زنده میماند که فقط تکرار نشود، بلکه دوباره فهمیده، ترجمه و خلق شود.»
به گزارش رسیده، فاطمه کریمی، هنرمند طراح لباس، که پیشتر سابقه حضور در یک نمایشگاه گروهی هنرهای تجسمی را داشته است، بهتازگی و در خردادماه سال جاری، نمایشگاه انفرادی طراحی و دوخت لباس با عنوان «گذشته: نگاهی به آینده» را بهصورت مجازی در کشور عمان برگزار کرده است. این نمایشگاه به همت محفل هنری راجا و با همکاری مؤسسه رواد التجارة الانتاج العالمی عمان برگزار شده است.
فرزاد جمشیددانایی، خبرنگار حوزه فرهنگ و هنر و مدیر محفل هنری راجا، کیوریتوری این رویداد را بر عهده دارد. همچنین صمد کاویانی، مدرس دانشگاه و عضو انجمن علمی فرش ایران، به عنوان مشاور عالی هنری با این پروژه همکاری میکند و آرزو صالحی، فیلمساز و طراح گرافیک، مدیریت هنری محفل هنری راجا را بر عهده دارد.
ازاینرو، به بهانه برگزاری نخستین نمایشگاه انفرادی این هنرمند، گفتوگویی با وی را در ادامه میخوانید:
فاطمه کریمی درباره دلایل ورودش به حوزه طراحی و دوخت لباس عنوان کرد: «جرقه اصلی برای من، درک این حقیقت بود که لباس میتواند نوعی معماری متحرک بر بدن باشد. من به پوشاک صرفاً به عنوان یک کالای مصرفی نگاه نمیکنم؛ برای من لباس یک رسانه بصری است، رسانهای برای بیان هویت، اندیشه، فرهنگ و حتی فلسفه. انتخاب این مسیر برای من فقط یک تصمیم هنری نبود، بلکه نتیجه علاقهام به فرم، فضا، ساختار و روایت بود. به تدریج دریافتم که در طراحی لباس میتوان مفاهیم انتزاعی را به کالبدی ملموس و قابل پوشیدن تبدیل کرد. همین توانایی در خلق یک «تجربه بصری پوشیدنی» باعث شد این رشته را به عنوان مسیر تخصصی و حرفهای خود انتخاب کنم.»
او درباره تفاوت آموزش در هنرستان و دانشگاه هنر خاطرنشان کرد: «برای من، هنرستان و دانشگاه دو بخش مکمل از مسیر آموزشیام بودند؛ یکی پایه فنی را ساخت و دیگری نگاه تحلیلی و مفهومی را تقویت کرد. در هنرستان، آموزش بیشتر بر مهارتهای عملی متمرکز بود؛ مثل الگوکشی، دوخت، شناخت پارچه، تکنیکهای اجرایی و درک ساختار لباس. در آن مقطع یاد گرفتم چگونه یک ایده ذهنی را به شکلی دقیق و قابل اجرا تبدیل کنم. این پایه فنی برای من بسیار مهم بود، چون کیفیت نهایی هر اثر به میزان تسلط طراح بر اجرا وابسته است، اما دانشگاه نگاه من را گستردهتر کرد. در دانشگاه با مباحثی مانند تاریخ هنر، تاریخ پوشاک، مبانی نظری طراحی، جامعهشناسی پوشاک و نشانهشناسی آشنا شدم. این آموزشها باعث شد طراحی لباس را فقط از زاویه زیبایی ظاهری نبینم، بلکه به معنا، مفهوم، زمینه فرهنگی و هویت بصری اثر هم توجه کنم.»
این هنرمند درباره چرایی الهام گرفتن از بافتهای تاریخی ایران و همچنین معماری ایرانی ـ اسلامی در آثارش اظهار کرد: «یکی از منابع اصلی الهام من در این مجموعه، بافتهای تاریخی ایران و معماری ایرانی ـ اسلامی است. معماری ایرانی برای من فقط یک عنصر تزئینی یا تاریخی نیست؛ بلکه نوعی زبان بصری و فکری است. در این معماری، نظم هندسی، ریتم، تکرار، تناسب، نور، تزئینات و معنا در کنار هم قرار میگیرند و یک ساختار منسجم و عمیق میسازند. وقتی به گنبدها، مقرنسها، کاشیکاریها، طاقها، قوسها یا حتی مسیر کوچههای قدیمی نگاه میکنیم، نوعی هندسه زنده و روایتگر دیده میشود. من تلاش کردهام این عناصر را از قالب معماری جدا کنم و آنها را به زبان مد ترجمه کنم؛ یعنی به فرم، حجم، بافت، سیلوئت و جزئیات لباس تبدیل کنم. برای من طراحی لباس فقط درباره خلق یک فرم زیبا نیست؛ بلکه درباره روایت فرهنگ و تمدن است. در این مجموعه سعی کردهام میان بدن، لباس و معماری یک گفتوگوی بصری ایجاد کنم؛ گویی لباس به یک بنای کوچک، متحرک و انسانی تبدیل میشود.»
وی افزود: «البته در آثار دیگرم، نگاه من محدود به یک جغرافیا نیست. از معماری گوتیک، سازههای مینیمال ژاپنی، کلیساها، معماری خاورمیانه و حتی سبک پوشش فرهنگهای مختلف نیز الهام میگیرم، اما در این مجموعه، تمرکز اصلی من بر بازخوانی تمدن و معماری ایران در زبان معاصر مد است؛ نگاهی که ریشه در هویت ایرانی دارد، اما میتواند برای مخاطب بینالمللی نیز قابل درک و جذاب باشد.»
فاطمه کریمی، دانشجوی مقطع کاردانی رشته طراحی و دوخت لباس در دانشکده ملی مهارت دختران شاهرودِ دانشگاه ملی مهارت استان سمنان، با اشاره به استفاده از هوش مصنوعی در آثارش و نگاه بدبینانهای که نسبت به کاربرد این فناوری در حوزه هنرهای تجسمی و همچنین مد و پوشاک وجود دارد، این دیدگاه را که استفاده از هوش مصنوعی به معنای حذف خلاقیت انسانی است رد کرد و گفت: «نگاه سنتی معمولاً هوش مصنوعی را نوعی تهدید برای خلاقیت میبیند، اما من آن را یک ابزار تقویتکننده ذهن طراح میدانم، نه جایگزین آن. برای من، استفاده از هوش مصنوعی به معنای حذف خلاقیت انسانی نیست؛ بلکه راهی است برای گسترش دامنه ایدهپردازی. این ابزار کمک میکند فرمها، ترکیبها، بافتها و فضاهای بصری متنوعتری را با سرعت بیشتری بررسی کنم و پیش از رسیدن به طرح نهایی، امکانهای بیشتری را ببینم.»
وی ادامه داد: «مزیت مهم هوش مصنوعی این است که میتواند طراح را از تکرارهای رایج دور کند و مسیرهای تازهای برای تجربه کردن نشان دهد. در طراحی لباس، گاهی ذهن انسان به الگوهای آشنا عادت میکند؛ اما هوش مصنوعی میتواند ترکیبهایی غیرمنتظره ایجاد کند و باعث شود طراح از زاویهای تازه به فرم، پارچه، رنگ و ساختار نگاه کند. با این حال، تصمیم نهایی همچنان با طراح است. من از هوش مصنوعی به عنوان یک همکار فکری و تصویری استفاده میکنم؛ ابزاری برای کشف امکانهای جدید، نه جایگزینی برای هنر، مهارت و اصالت.»
کریمی در سخنان پایانی، مجموعه طراحی و دوخت لباس «گذشته: نگاهی به آینده» را تلاشی برای بازخوانی بخشی از شکوه، نظم و زیبایی تمدن ایران در زبان معاصر مد دانست و عنوان کرد: «برای من، این مجموعه فقط یک کالکشن لباس نیست؛ تلاشی برای بازخوانی بخشی از شکوه، نظم و زیبایی تمدن ایران در زبان معاصر مد است. معماری ایرانی همیشه برای من فراتر از یک بنای تاریخی بوده است؛ نوعی تفکر است، تفکری بر پایه تناسب، ریتم، هندسه، نور، تزئینات و معنا. در این مجموعه تلاش کردهام این عناصر را از حالت صرفاً تاریخی خارج کنم و آنها را به فرم، حجم، بافت و سیلوئت در لباس تبدیل کنم. من باور دارم میراث ایرانی زمانی زنده میماند که فقط تکرار نشود، بلکه دوباره فهمیده، ترجمه و خلق شود. هدف من این بوده که مخاطب در مواجهه با این آثار، فقط لباس نبیند؛ بلکه ردپایی از معماری، تاریخ، فرهنگ و تخیل ایرانی را در قالبی معاصر تجربه کند.
