توسط : برنامه «کلاسیک‌های کانون» با نمایش فیلم «قرمز» و بزرگداشت فریدون جیرانی، به همت کانون کارگردانان سینمای ایران و موزه سینمای ایران و با همکاری فیلم‌خانه ملی ایران، در سالن سینماتوگراف موزه سینما برگزار شد. در این مراسم، جمعی از سینماگران و همکاران قدیمی جیرانی، از نقش تأثیرگذار او در فیلمنامه‌نویسی، کارگردانی، مطبوعات سینمایی، کشف استعدادها و شکل‌گیری جریان‌های مهم سینمای ایران سخن گفتند.
به گزارش «وقت سینما» و به نقل از روابط عمومی موزه سینمای ایران، این برنامه شنبه ۱۶ آبان‌ماه با مدیریت و اجرای اصغر نعیمی، فیلم‌ساز، برگزار شد. احمد امینی، مسعود میمی، محسن امیریوسفی، وحید موسائیان، آلاله هاشمی، مارال جیرانی، رضا سبحانی، دانش اقباشاوی، فاطمه محمدی، حمیدرضا قطبی، حبیب اسماعیلی، مهدی صباغ‌زاده، اسماعیل پوررضا، مریم محمدخانی، سیدجمال ساداتیان، بیژن امکانیان، باقر مرادی، سامان سالور، محمدرضا عرب، حسن آقاکریمی و جمعی دیگر از هنرمندان و سینماگران در این مراسم حضور داشتند.
نعیمی: جیرانی دوربینش را به سمت مسائل زنان چرخاند
اصغر نعیمی در ابتدای مراسم با اشاره به جایگاه فریدون جیرانی در سینمای ایران گفت: جیرانی به‌ویژه در سینمای پس از انقلاب، در مسیر نزدیک‌کردن سینما به مخاطب و شکل‌گیری آثاری که بتوانند با تماشاگر ارتباط برقرار کنند، نقش مؤثری داشته است. فعالیت او در دهه ۱۳۶۰ به‌عنوان فیلمنامه‌نویس، زمینه‌ساز تولید فیلم‌های مهمی شد و بسیاری از فیلم‌سازان، آثار شاخص خود را بر اساس فیلمنامه‌های او ساختند.
او با اشاره به رویکرد اجتماعی جیرانی در مقام کارگردان افزود: جیرانی بدون گرفتارشدن در پیچیدگی‌های ظاهراً روشنفکرانه، تلاش کرد مسائل اجتماعی را با تمرکز بر زنان و موقعیت آنان در جامعه به تصویر بکشد. به باور من، او پیش از آنکه این موضوعات به دغدغه‌ای فراگیر تبدیل شوند، دوربینش را به سمت زنان چرخاند و شخصیت‌هایی خلق کرد که در حافظه سینمای ایران ماندگار شدند.
نعیمی با اشاره به فیلم‌هایی چون «قرمز»، «شام آخر» و «آب و آتش»، این آثار را روایت‌هایی از بحران‌ها، خشونت‌ها و محدودیت‌هایی دانست که زنان در جامعه با آن مواجه‌اند.
او همچنین از جیرانی به‌عنوان «صیاد استعدادها» یاد کرد و گفت: یکی از وجوه مهم شخصیت او، فضایی بود که برای رشد نیروهای جوان فراهم می‌کرد. بسیاری از بازیگران و فیلم‌سازانی که امروز در سینمای ایران جایگاه دارند، با حمایت و همراهی جیرانی مسیر حرفه‌ای خود را آغاز کردند. او حتی در دوره‌هایی که خود فیلم نمی‌ساخت، برای شکل‌گیری نخستین تجربه‌های فیلم‌سازی دیگران تلاش می‌کرد و در جلب اعتماد تهیه‌کنندگان برای حمایت از فیلم‌سازان جوان توانایی ویژه‌ای داشت.
نعیمی در ادامه، نقش جیرانی در مطبوعات سینمایی را نیز برجسته دانست و او را روزنامه‌نگاری تمام‌عیار، فیلمنامه‌نویسی توانمند و کارگردانی آشنا با تاریخ سینمای ایران و جهان توصیف کرد. او همچنین از تجربه اجرای برنامه تلویزیونی «هفت» به‌عنوان یکی دیگر از نقاط اثرگذار کارنامه جیرانی یاد کرد.
امکانیان: هیچ جزئیاتی در نگاه جیرانی بی‌منطق نبود
بیژن امکانیان، بازیگر سینما، در ادامه به چگونگی شکل‌گیری فیلمنامه «سناتور» اشاره کرد و گفت: ایده اولیه این فیلم را با جیرانی در میان گذاشتم. او ابتدا واکنش چندان مثبتی نشان نداد، اما چند روز بعد با طرحی داستانی بازگشت و ایده را به ساختاری منسجم تبدیل کرد. این فیلمنامه در نهایت با کارگردانی مهدی صباغ‌زاده به فیلم «سناتور» تبدیل شد.
امکانیان با اشاره به دقت جیرانی در فیلمنامه‌نویسی و اجرا افزود: برای او هیچ حرکتی صرفاً مکانیکی نبود و هر پلان باید منطق و معنای خود را می‌داشت. توجه به جزئیات، روابط علت و معلولی و ساختار داستانی از ویژگی‌های مهم کار او بود و به شکل‌گیری فیلمنامه‌هایی با منطق سینمایی کمک می‌کرد.
امینی: ورود من به سینمای حرفه‌ای با همراهی جیرانی بود
احمد امینی، فیلم‌ساز، با یادآوری آشنایی خود با جیرانی در مجله «فیلم» گفت: اشتراک‌های فکری و سلیقه‌ای، از جمله عشق به سینما و توجه به جزئیات و آدم‌ها، باعث نزدیکی ما شد. جیرانی از من پرسید که آیا علاقه‌مندم وارد سینما شوم و پس از پاسخ مثبت من، زمینه حضورم را در یک پروژه سینمایی فراهم کرد.
او افزود: تا آن زمان تجربه دستیاری در سینمای حرفه‌ای نداشتم و جیرانی در آن پروژه بسیاری از اصول کار، از مناسبات حرفه‌ای گرفته تا چگونگی همکاری عوامل یک فیلم را به من آموخت. آن تجربه، نقطه ورود من به سینمای حرفه‌ای بود.
امینی با اشاره به ادامه همکاری‌های خود با جیرانی، رابطه دوستانه و حرفه‌ای میان آن دو را از عوامل تداوم این همراهی دانست.
امیریوسفی: جیرانی در پرداختن به زنان پیشرو بود
محسن امیریوسفی نیز با اشاره به جایگاه شناخته‌شده جیرانی در سینمای ایران و مطبوعات سینمایی، بر اهمیت وجوه کمتر گفته‌شده فعالیت‌های او تأکید کرد.
او گفت: جیرانی در تحلیل سینمای ایران، خانه سینما و مطبوعات سینمایی نگاه و دیدگاه ویژه‌ای دارد و ناگفته‌های بسیاری درباره این حوزه‌ها در ذهن و تجربه او وجود دارد که شنیدن آن‌ها می‌تواند به شناخت دقیق‌تر تاریخ سینمای ایران کمک کند.
امیریوسفی همچنین با اشاره به فیلم‌هایی چون «قرمز»، «شام آخر» و «آب و آتش»، جیرانی را در پرداختن به شخصیت‌های زن و طرح مسائلی که پیش‌تر کمتر در سینمای ایران مجال بازنمایی داشتند، فیلم‌سازی پیشرو دانست.
جیرانی: خشونت یکی از عناصر اصلی «قرمز» شد
فریدون جیرانی، سخنران پایانی مراسم، ضمن قدردانی از برگزارکنندگان و حاضران، با اشاره به سابقه طولانی خود در سینما، از اصغر نعیمی به‌عنوان فیلم‌سازی جوان و آشنا با تاریخ سینما یاد کرد.
او سپس درباره روند شکل‌گیری برخی آثارش توضیح داد و به فیلمنامه‌ای با عنوان «مدیرعامل» اشاره کرد که در دوره ریاست‌جمهوری اکبر هاشمی رفسنجانی نوشته شده بود. به گفته جیرانی، این طرح با همکاری مهدی هاشمی پیش رفت و داستان خانواده‌هایی را روایت می‌کرد که با ازدواج دو سرپرست، زندگی مشترک تازه‌ای را آغاز می‌کردند. این ایده بعدها با عنوان «دردسرهای والدین» در قالب مجموعه‌ای تلویزیونی ساخته شد.
جیرانی در ادامه، با یادآوری فضای سیاسی و اجتماعی زمان ساخت «قرمز» گفت که پیروزی اصلاحات و تغییر شرایط، امکان حرکت به سمت فیلمنامه‌ای متفاوت را فراهم کرد. او با اشاره به تأثیرپذیری از فیلمی درباره زنی در مسیر انتقام، توضیح داد که تصمیم گرفت عنصر خشونت را به یکی از محورهای اصلی روایت «قرمز» تبدیل کند.
قدردانی از همراهی مدیریت موزه سینما
در بخش پایانی مراسم، اصغر نعیمی از پیگیری‌های فاطمه محمدی، مدیرعامل موزه سینمای ایران، برای برگزاری این بزرگداشت قدردانی کرد و همراهی و انگیزه او را در تحقق برنامه مؤثر دانست.
در پایان، لوح سپاس موزه سینمای ایران به پاس سال‌ها تلاش، آفرینش هنری و صیانت از تصویرهای ماندگار سرزمین، با حضور فاطمه محمدی، حبیب اسماعیلی، غلامرضا موسوی، بیژن امکانیان، مهدی صباغ‌زاده و احمد امینی به فریدون جیرانی اهدا شد.
تصاویر توسط آرش خداکرمی به ثبت رسیده است.
